ÇIRAK KİMDİR?

ÇIRAK KİMDİR?

Çırak Kavramı

  • Çırak, çıraklık sözleşmesi esaslarına göre bir meslek alanında mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını iş içerisinde geliştiren kişiyi ifade eder. (3308 SK/2)

  • İş Kanunu ve 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmeleri Kanunu hükümleri çıraklar hakkında uygulanmaz.

  • Ancak, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri uygulanır.

Çırak kısaca, bir işverene bağlı olarak bir meslek alanında uzmanlaşmayı hedefleyen ve işi öğrenen kişidir. 6356 SK’un uygulanmaması ne anlama gelir? Siz bir işverenseniz işçinizi kafanıza göre işten çıkaramazsınız fakat çırağınızı çıkarabilirsiniz. Dolayısıyla çıraklar, işçi değildir. Ancak çıraklar hakkında 6331 SK uygulanır. Yani işçinin iş kazası geçirmemesi için veya iş güvenliğini sağlamak için konmuş kanun çıraklara da uygulanmalıdır. Peki, herkes çırak olabilir mi? Olamaz. Çıraklara normal işçilerden daha az prim ödenir ve işveren bunu bahane ederek bütün işçilerini çırak olarak gösterebilir. Bu gibi nedenlerle, çıraklık hakkında bazı koşullar getirilmiştir.

Çırak Olabilmenin Şartları

  1. 14 yaşını doldurmuş, 19 yaşından gün almamış olmak,

  2. En az ilköğretim okulu mezunu olmak,

  3. Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak. (Sağlık raporu alınır.)

  • Ancak, 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir. (Bunun için Çalışma Bakanlığınca belirtilmiş meslekler vardır. Çalışma Bakanlığından izin alınmalıdır.)

Çırak olarak çalışmak diye bir şey yoktur; çıraklık esas olarak eğitimdir. Bir çalışma söz konusu olsa kişi zaten işçi olur.

Çıraklarda Deneme Dönemi

  • Çıraklığa bir deneme dönemi ile başlanır.

  • Bu dönem mesleğin özelliğine göre deneme dönemi bir aydan az, üç aydan fazla olamaz.

  • Deneme döneminde ücret ödenir.

Deneme dönemi, mesleğin niteliğine göre 1 aydan az, 3 aydan fazla olamaz.

Çırakların Hakları

  • SÜRE: Çıraklık süresi en az 2, en fazla 4 yıldır.

  • ÜCRET HAKKI: asgari ücretin en az  %30’u kadar ücret ödenir.

  • SİGORTA PRİMİ HAKKI: İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve Hastalık Sağlık Sigorta kolları uygulanır.

  • Sigorta primleri yaşına uygun asgari ücretin %50’si üzerinden Bakanlık ve mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumlarının bağlı olduğu üniversitelerin bütçesine konulan ödenekle karşılanır. (MEB’de dahildir.)

Yani bir kişi, ömür boyu çırak olarak çalışamaz. Sosyal Güvenlik Hukuku’nda iki tür prim vardır:

  1. Kısa Vadeli Primler

  2. Uzun Vadeli Primler

Uzun vadeli primler yatıyorsa kişi emekli olabilir. Çırak için uzu vadeli sigorta kollarına prim yatmaz. Sadece yukarıda sayılan 3 kol uygulanır. Yani kısa vadeli sigorta kolları için yatar yani çıraklıkta geçen süreler emeklilikte sayılmaz.

İşveren çırağına, kanunda yazılan ücretten daha fazlasını verebilir fakat daha azını veremez.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.